สเตียรอยด์...ใช้อย่างไรไม่ให้พัง
สเตียรอยด์...ใช้อย่างไรไม่ให้พัง
การใช้ยาสเตียรอยด์อย่างปลอดภัยและลดความเสี่ยงต่อผลข้างเคียง
ยาสเตียรอยด์ (Glucocorticoids) เป็นยาที่มีประสิทธิภาพในการรักษาโรคผิวหนังและโรคอักเสบหลายชนิด แต่หากใช้อย่างไม่ถูกต้อง อาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงทั้งต่อผิวหนังและระบบต่าง ๆ ของร่างกายได้ ดังนั้นจึงควรปฏิบัติตามหลักการต่อไปนี้
1. ใช้เมื่อมีความจำเป็นและอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์
ควรใช้ยาสเตียรอยด์เฉพาะเมื่อมีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ที่ชัดเจน
ให้แพทย์เป็นผู้พิจารณาชนิดยา ความแรง ขนาดยา และระยะเวลาในการใช้
ไม่ควรซื้อยาที่มีส่วนผสมของสเตียรอยด์มาใช้เองโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์หรือเภสัชกร
2. หลักการใช้ยาสเตียรอยด์ชนิดทาอย่างถูกต้อง
เลือกความแรงของยาให้เหมาะสม
สำหรับการรักษาอาการผื่นบางชนิดด้วยตนเอง ควรเลือกยาที่มีความแรงต่ำถึงปานกลาง และใช้ตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด
หลีกเลี่ยงการใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานาน
การใช้ยาสเตียรอยด์ติดต่อกันนานเกินไป อาจทำให้เกิดผลข้างเคียง เช่น
ผิวหนังบางลง
สีผิวจางลง
มีขนขึ้นมากผิดปกติ
เกิดรอยแตกลายบนผิวหนัง
ระมัดระวังการใช้บริเวณรอบดวงตา
การทายาสเตียรอยด์ใกล้ดวงตาเป็นเวลานาน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคต้อหินและภาวะแทรกซ้อนทางตาอื่น ๆ
เลือกรูปแบบยาให้เหมาะกับบริเวณที่รักษา
ยาสเตียรอยด์มีหลายรูปแบบ เช่น
ครีม
ขี้ผึ้ง
โลชั่น
ชนิดน้ำสำหรับหนังศีรษะ
ควรเลือกใช้ให้เหมาะสมกับตำแหน่งและลักษณะของรอยโรค
3. ผลข้างเคียงที่ควรระวัง
ผลข้างเคียงต่อผิวหนัง
ผิวบาง
เส้นเลือดฝอยขยายตัว
ผื่นแดงบริเวณใบหน้า (Red Face Syndrome)
ผลข้างเคียงต่อระบบภายในร่างกาย
หากได้รับยาในขนาดสูงหรือใช้เป็นเวลานาน อาจเกิดผลกระทบ เช่น
ระดับน้ำตาลในเลือดสูง
ระคายเคืองกระเพาะอาหาร
กระดูกพรุน
อารมณ์แปรปรวน
การกดการทำงานของต่อมหมวกไต
4. ผู้ที่ต้องระมัดระวังหรือควรหลีกเลี่ยงการใช้
ผู้ที่มีการติดเชื้อราที่ผิวหนัง
ไม่ควรใช้สเตียรอยด์รักษาผื่นหรือสิวที่เกิดจากเชื้อรา เพราะอาจทำให้อาการรุนแรงขึ้นและวินิจฉัยโรคได้ยากขึ้น
ผู้ที่มีประวัติแพ้ยาสเตียรอยด์
ควรหลีกเลี่ยงการใช้และแจ้งประวัติการแพ้ยาให้บุคลากรทางการแพทย์ทราบทุกครั้ง
ผู้ป่วยโรคประจำตัวบางกลุ่ม
ผู้ที่เป็นโรคต่อไปนี้ควรได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิดจากแพทย์ขณะใช้ยา
เบาหวาน
ความดันโลหิตสูง
ภาวะหัวใจล้มเหลว
โรคกระดูกพรุน
ผู้ที่มีการติดเชื้อที่ยังไม่ได้รับการรักษา
