Enterovirus 71 คือ...??
ช่วงต้นปีที่ผ่านมาได้ยินข่าวเด็กเสียชีวิตจากเชื้อเอนเทอโรไวรัส 71 คุณแม่น้องขนมเค้กจึงพาน้องมาตรวจกับคุณหมอ พร้อมกับคำถามว่า Enterovirus 71 คืออะไร ใช่โรคเดียวกันกับโรคมือเท้าปากมั้ย ตอนนี้ที่โรงเรียนลูกเพิ่งเปิดเรียน แต่คุณครูให้ปิดโรงเรียนเป็นการภายใน 5 วัน เนื่องจากมีเด็กๆ ในห้องลูกป่วยเป็นโรคมือเท้าปากหลายคน วันนี้คุณแม่เลยพาน้องมาตรวจเพราะลูกเริ่มบ่นเจ็บคอ ทานอาหารได้น้อย คุณพ่อคุณแม่ค่อนข้างเป็นกังวลมากเพราะช่วงต้นปีที่ผ่านมาได้ยินข่าวเด็กเสียชีวิตจากเชื้อเอนเทอโรไวรัส 71 และอยากให้คุณหมอตรวจว่าน้องติดเชื้อตัวนี้ด้วยหรือไม่
โรคมือเท้าปาก เกิดจากเชื้อไวรัส มีหลายสายพันธุ์ เช่น กลุ่มเอนเทอโรไวรัส อาการของโรค มีได้หลายลักษณะ
- โรคแผลในคอหอย Herpangina จะมีไข้ เจ็บคอ แผลในปาก
- โรคมือเท้าปาก Hand Foot Mouth Disease มีไข้ เจ็บคอ มีแผลในปาก ฝ่ามือ นิ้วมือ ฝ่าเท้าเท้า
เชื้อเอนเทอโรไวรัส 71 อยู่ในกลุ่ม Human enterovirus group A ซึ่งการติดเชื้อพบได้บ่อยในเด็กเล็กอายุน้อยกว่า 5 ปี ซึ่งแสดงอาการได้หลายรูปแบบ ตั้งแต่ไม่มีอาการ จนกระทั่งอาการรุนแรงมากจนถึงแก่ชีวิต อาการที่พบ เช่น มีไข้ ไอ น้ำมูก มีแผลในปาก หลอดลมอักเสบ ปอดบวม เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ไข้สมองอักเสบ กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ อาการทางผิวหนัง จะมีผื่นลักษณะเป็นผื่นแดงหรือตุ่มน้ำใสบริเวณฝ่ามือ ฝ่าเท้า มีแผลในปากคล้ายแผลร้อนใน เด็กๆ จะทานอะไรไม่ค่อยได้ ทำให้น้ำลายไหลตลอด ปัจจุบันโรคนี้มีความสำคัญมากขึ้นเพราะมีการแพร่ระบาดอย่างรวดเร็ว และในเด็กบางรายมีอาการรุนแรงมากจนถึงเสียชีวิตได้
ส่วนการรักษานั้น ไม่มีการรักษาที่จำเพาะ ในเด็กที่ป่วยเป็นโรคมือ เท้า ปากเปื่อยหรือติดเชื้อเอนเทอโรไวรัส 71ให้รักษาตามอาการ รับประทานทานอาหารเย็นๆ หยอดยาชา (xylocaine viscus) บริเวณที่มีแผลในปาก รับประทานยาลดไข้ ในรายที่มีอาการแทรกซ้อน เช่น สมองอักเสบ กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ จะมีสัญญาณอันตราย ได้แก่ ซึม อ่อนแรง ชัก เกร็ง กระตุก เดินเซ หายใจเร็ว ควรรีบไปพบคุณหมอที่โรงพยาบาล
โรคติดเชื้อเอนเทอโรไวรัส 71 มีระยะฟักตัว 3 – 5 วัน ในภาวะที่มีการระบาดหรือสงสัยจะมีการระบาดของเชื้อนี้ ควรป้องการการแพร่กระจายของเชื้อโรคโดยการคัดกรองแยกเด็กป่วย รวมถึงปิดสถานเลี้ยงเด็ก โรงเรียนอนุบาล สระว่ายน้ำ สนามเด็กเล่น ประมาณ 1 – 2 สัปดาห์ จนกว่าจะโรคจะสงบ เนื่องจากเชื้อเอนเทอโรไวรัสระบาดโดยทางระบบทางเดินหายใจ การไอจาม เนื่องจากเชื้อสามารถคงอยู่ในทางเดินอาหารและปนอยู่ในอุจจาระของเด็กที่ป่วยทางเดินหายใจได้นานหลายสัปดาห์ การแพร่กระจายเชื้อสามารถเกิดขึ้นได้โดยที่ไม่มีอาการของโรค ส่วนวัคซีนป้องกันโรคนี้กำลังอยู่ในระหว่างการพัฒนา ปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนป้องกันโรคมือเท้าปากค่ะ
สำหรับน้องขนมเค้กเป็นโรคมือเท้าปาก คุณหมอเจาะเลือดตรวจ ไม่พบเชื้อเอนเตอโรไวรัส น้องกลับไปทานยาที่บ้าน และมาตรวจตามนัด หมอให้ล้างมือด้วยสบู่บ่อยๆ ทำความสะอาดของเล่นที่บ้าน อีก 6 สัปดาห์ต่อมา บริเวณโคนเล็บของน้องขนมเค้กเกิดการลอกออกเป็นชั้น เรียกว่าภาวะ onychomadesis ซึ่งเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น จากอุบัติเหตุ ยา สารเคมี การติดเชื้อไวรัสและแบคทีเรีย แต่พบภาวะเล็บผิดปกติภายหลังการโรคมือ เท้า ปากได้ด้วยค่ะ ซึ่งไม่ต้องกังวล โดยทั่วไปเล็บจะกลับมาหายเป็นปกติได้ใน 3 – 4 เดือนค่ะ
ปัจจุบันมีการค้นพบเชื้อไวรัสตัวใหม่ๆมากมาย และเชื้อตัวเดิมที่เราเคยรู้จัก ก็รักษายากขึ้นกว่าเดิม ถ้าลูกไม่สบาย แนะนำให้รีบไปพบคุณหมอนะคะ เพราะคุณแม่จะสังเกตอาการเจ็บป่วยของลูกได้ดีที่สุด และรู้เรื่องราวเกี่ยวกับลูกเยอะที่สุดค่ะ