Tremfya
Tremfya®
(เทร็มฟะยา)
เป็นยาชีววัตถุชนิดฉีด มีตัวยาสำคัญคือ guselkumab เป็นยากลุ่ม IL-23 inhibitor / IL-23 antagonist ใช้ลดการอักเสบของระบบภูมิคุ้มกัน โดยเฉพาะโรคที่เกี่ยวข้องกับแกน IL-23 เช่น โรคสะเก็ดเงิน
🩸 ใช้รักษาโรคอะไรบ้าง?
- สะเก็ดเงินชนิด Plaque psoriasis ระดับปานกลางถึงรุนแรง
- ข้ออักเสบสะเก็ดเงิน (Psoriatic arthritis)
- Ulcerative colitis (ลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผล)
- Crohn's disease (โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง)
🧴 Plaque Psoriasis (โรคสะเก็ดเงินชนิด Plaque)
ใช้ในผู้ป่วยที่เป็นระดับ moderate-to-severe และเหมาะกับ systemic therapy หรือ phototherapy เป็นข้อบ่งใช้ดั้งเดิมและเป็นหนึ่งในตลาดหลักของ Tremfya
🦴 Psoriatic Arthritis (PsA) (ข้ออักเสบสะเก็ดเงิน)
ช่วยควบคุมทั้ง:
- อาการข้ออักเสบ
- อาการปวด/บวม
- ผื่น psoriasis
- การอักเสบที่เกี่ยวข้องกับโรค
* สามารถใช้เดี่ยว ๆ หรือร่วมกับ conventional DMARD เช่น methotrexate ได้ตามข้อบ่งใช้
🩺 Ulcerative Colitis (UC) (โรคลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผล)
เป็นการขยายการใช้จาก dermatology ไปสู่ gastroenterology ที่สำคัญคือ regimen ของ IBD แตกต่างจาก psoriasis โดยช่วง induction สามารถใช้ IV infusion แล้วจึงเปลี่ยนเป็น SC maintenance
🩺 Crohn's Disease (โรคโครห์น)
เป็นข้อบ่งใช้ที่เพิ่มเข้ามาในช่วงหลังเช่นกัน ดังนั้น Tremfya ปัจจุบันไม่ได้เป็นเพียง "ยาสะเก็ดเงิน" แล้ว แต่เป็น biologic ที่มีการใช้งานทั้ง Dermatology + Rheumatology + Gastroenterology
🧬 Tremfya ออกฤทธิ์อย่างไร?
Tremfya จับกับ IL-23 ซึ่งเป็น cytokine ที่มีบทบาทสำคัญในการกระตุ้นและคงการอักเสบ เมื่อยับยั้ง IL-23 จึงช่วยลดการอักเสบและอาการของโรค เช่น ผื่นสะเก็ดเงิน แดง คัน และขุย รวมถึงการอักเสบของข้อหรือลำไส้ตามโรคที่รักษา
โดยทั่วไปเป็น ยาฉีด และในข้อบ่งใช้สะเก็ดเงิน/ข้ออักเสบสะเก็ดเงินมีการให้ยาที่สัปดาห์ที่ 0 และ 4 แล้วต่อทุก 8 สัปดาห์ในสูตรมาตรฐานเดิม
🔬 Guselkumab คืออะไร?
Guselkumab เป็น fully human monoclonal antibody ที่ออกฤทธิ์จับกับ IL-23 ซึ่งเป็น cytokine สำคัญในกระบวนการอักเสบของโรคภูมิคุ้มกันหลายชนิด พูดง่าย ๆ คือ:
💡 Tremfya จะเข้าไป ยับยั้ง IL-23 ดังนั้นจึงลดการอักเสบและอาการของโรค
🎯 แล้วทำไม TREMFYA ถึงน่าสนใจในโรคสะเก็ดเงิน?
เพราะมันเจาะเป้าหมายที่ค่อนข้างจำเพาะ เปรียบเทียบ pathway แบบง่าย
ดังนั้นมันแตกต่างจากยากลุ่ม TNF inhibitor หรือ IL-17 inhibitor
ขนาดยา
สำหรับ plaque psoriasis / psoriatic arthritis
สูตรมาตรฐานของผู้ใหญ่คือ
ซึ่งเป็นข้อดีสำคัญ เพราะหลังช่วง loading ผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องฉีดทุกสัปดาห์หรือทุก 2 สัปดาห์เหมือน biologic บางตัว
แต่ถ้าเป็น UC / Crohn's จะต่างออกไป
ตรงนี้สำคัญมาก เพราะ อย่าเอา regimen ของ psoriasis ไปใช้กับ IBD
FDA label ปัจจุบันระบุว่าใน UC/Crohn's มี induction เช่น
หรือมีทางเลือกเป็น SC induction ตาม formulation/ข้อบ่งใช้
หลังจากนั้นจึงเข้าสู่ maintenance regimen เช่น
- 100 mg SC ทุก 8 สัปดาห์
- หรือในบาง regimen 200 mg SC ทุก 4 สัปดาห์
ตามการตอบสนองและข้อบ่งใช้
รูปแบบยาที่มีในไทย
ข้อมูล อย. ไทยปัจจุบันพบว่า TREMFYA มีทะเบียนในรูปแบบ solution for injection/infusionเช่น 50 mg/0.5 mL pre-filled syringe และ 100 mg/1 mL pre-filled syringe นอกจากนี้ยังมีทะเบียน TREMFYA IV แยกต่างหากด้วย จึงต้องระวังเวลาเขียนรายการยา เพราะ Tremfya SC ≠ Tremfya IV แม้ตัวยาสำคัญจะเป็น guselkumab เหมือนกัน
(การติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบน)
* ข้อมูลผู้ป่วยของ FDA ระบุรายการเหล่านี้เป็น adverse reactions ที่พบได้ของ Tremfya
🚨 ระวังการติดเชื้อและอาการแพ้
คุณอาจมีภูมิต้านทานต่อโรคติดเชื้อลดลงเมื่อใช้ยาเทร็มฟะยา ดังนั้นจึงเพิ่มความเสี่ยงในการติดเชื้อและแพ้ยา ได้หากคุณสังเกตเห็นอาการของโรคติดเชื้อหรืออาการแพ้ยาดังต่อไปนี้ ให้แจ้งแพทย์ทันที
- มีไข้หรือมีอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่
- เสมหะมีเลือดปน (เมือก)
- ปวดกล้ามเนื้อ
- น้ำหนักตัวลดลง
- ไอ
- ท้องเสีย หรือ ปวดท้อง
- หายใจถี่
- ผิวหนังมีอาการปวด แดง ร้อน หรือมีแผล ตามร่างกายที่ไม่ใช่แผลโรคสะเก็ดเงิน
- รู้สึกแสบร้อนขณะปัสสาวะ หรือปัสสาวะบ่อยกว่าปกติ
- หายใจหรือกลืนลำบาก
- บวมบริเวณใบหน้า ริมฝีปาก ลิ้น หรือลำคอ
- คันที่ผิวหนังอย่างรุนแรง หรือมีผื่นแดง หรือตุ่มขึ้น
👶 เด็กและวัยรุ่น TREMFYA PIL
ไม่แนะนำให้ใช้เทร็มฟะยาในเด็กและวัยรุ่นที่อายุต่ำกว่า 18 ปี เพราะยังไม่มีการศึกษาในกลุ่มอายุนี้
💊 ข้อควรระวังในการใช้ยาเทร็มฟะยาร่วมกับยาอื่น
แจ้งแพทย์หรือเภสัชกร ดังต่อไปนี้:
- แจ้งประวัติการใช้ยาทุกชนิดรวมถึงยาที่คุณกำลังใช้ให้กับแพทย์และเภสัชกร
- แจ้งประวัติการได้รับวัคซีน หรือมีแผนว่าจะได้รับวัคซีน คุณไม่ควรใช้วัคซีนบางชนิด โดยเฉพาะวัคซีน เชื้อเป็น ระหว่างใช้ยาเทร็มฟะยา
🤰 สตรีมีครรภ์และสตรีให้นมบุตร
สตรีมีครรภ์ไม่ควรใช้เทร็มฟะยา เนื่องจากยังไม่ทราบผลของยาในสตรีมีครรภ์ ถ้าคุณเป็นสตรีที่อยู่ใน ภาวะเจริญพันธุ์ คุณจะได้รับคำแนะนำให้หลีกเลี่ยงการตั้งครรภ์และต้องใช้การคุมกำเนิดอย่าง เหมาะสมในระหว่างที่กำลังใช้เทร็มฟะยา และเป็นเวลาอย่างน้อย 12 สัปดาห์หลังจากใช้เทร็มฟะยา ครั้งสุดท้าย แจ้งแพทย์ถ้าคุณกำลังตั้งครรภ์ หรือวางแผนที่จะมีบุตร แจ้งแพทย์ถ้าคุณกำลังให้นมบุตร หรือวางแผนให้นมบุตร คุณและแพทย์ควรตัดสินใจว่าคุณจะให้นม บุตรหรือใช้เทร็มฟะยา
⚠️ ข้อแนะนำการใช้ยาและการหยุดยา
- ถ้าคุณใช้เทร็มฟะยา มากกว่าที่คุณควรใช้: ถ้าคุณได้รับเทร็มฟะยา มากกว่าที่คุณควรได้รับ หรือได้รับยาก่อนกำหนดที่แพทย์สั่ง ให้แจ้งแพทย์
- ถ้าคุณลืมใช้เทร็มฟะยา: ถ้าคุณลืมฉีดเทร็มฟะยา ให้แจ้งแพทย์
- เมื่อใดควรจะหยุดใช้เทร็มฟะยา: ไม่ควรหยุดใช้เทร็มฟะยาเอง โดยไม่ได้ปรึกษาแพทย์ก่อน ถ้าคุณหยุดการรักษา อาการของโรคสะเก็ดเงินอาจ กลับมาได้อีก
ตารางการฉีด Tremfya
เนื่องจาก Tremfya เป็นยาชีววัตถุ (Biologic) ที่มีผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน (Immune pathway) จึงต้องระมัดระวังเรื่องการติดเชื้อเป็นพิเศษ โดยเฉพาะวัณโรค (Tuberculosis - TB) ควรประเมินหาวัณโรคก่อนเริ่มยา รวมถึงติดตามอาการของ Active TB ทั้งระหว่างและหลังการรักษา
ปัจจัยสำคัญที่ต้องพิจารณาเพิ่มเติม:- Infection: การติดเชื้อที่กำลังเป็นอยู่ในปัจจุบัน
- Recurrent Infection: ประวัติการติดเชื้อซ้ำบ่อยครั้ง
- Vaccination: ประวัติการรับวัคซีน (หลีกเลี่ยงวัคซีนเชื้อเป็น / Live vaccine ระหว่างการรักษา)
- Hypersensitivity: ประวัติการแพ้ยาหรือสารประกอบในยา
- Liver Function: การทำงานของตับ โดยเฉพาะในผู้ป่วยกลุ่มโรคลำไส้อักเสบ (IBD)
ข้อมูลปัจจุบันมีคำเตือนเกี่ยวกับภาวะความเป็นพิษต่อตับ (Hepatotoxicity) หรือตับอักเสบจากยา (Drug-induced liver injury) โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่ใช้รักษาโรคกลุ่ม Ulcerative colitis (UC) และ Crohn's disease (IBD)
แนวทางการตรวจติดตามของแพทย์:- การตรวจก่อนเริ่มยา: แนะนำให้ตรวจค่าการทำงานของตับ ได้แก่
ALT,ASTและBilirubinก่อนเริ่มการรักษา - ระยะเวลาการติดตามผล: FDA ระบุให้ติดตามค่าการทำงานของตับอย่างน้อยในช่วง 16 สัปดาห์แรก สำหรับผู้ป่วยกลุ่ม IBD และหลังจากนั้นติดตามตามความเหมาะสม