โรคด่างขาว (Vitiligo)
โรคด่างขาว (VITILIGO) คืออะไร? เกิดจากอะไร?
เป็นโรคผิวหนังที่เกิดจากเซลล์เม็ดสี Melanocyte ถูกทำลายทำให้เกิดเป็นรอยด่างของผิวหนังโรคด่างขาวสามารถเกิดได้ทุกแห่งในร่างกายของเรา สามารถพบได้ในทุกเพศ ทุกวัยและทุกช่วงอายุ
ลักษณะและอาการของโรคด่างขาว
รอยโรค: เห็นเป็นรอยด่างสีขาว อาจมีเพียงวงเดียวหรือหลายวงกระจายทั่วตัว รูปร่างกลม รี หรือเป็นเส้นยาว
บริเวณที่พบบ่อย: ใบหน้า รอบปาก รอบดวงตา คอ มือ ปลายนิ้ว แขน ขา และบริเวณที่มีการเคลื่อนไหวมาก เช่น ข้อพับ เข่า ข้อมือ
จุดสังเกตอื่น ๆ: พบได้บริเวณเยื่อบุต่าง ๆ เช่น ช่องปาก อวัยวะเพศ หรืออาจพบว่าผมและขนบริเวณนั้นกลายเป็นสีขาว นอกจากนี้อาจส่งผลต่อการมองเห็น (ม่านตาอักเสบ) หรือการได้ยินได้
สาเหตุและกลุ่มเสี่ยงที่เกิดจากโรคด่างขาว
สาเหตุ: ยังไม่ทราบแน่ชัด แต่เกิดจากความผิดปกติของร่างกายที่ไปทำลายเซลล์สร้างเม็ดสี เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับพันธุกรรมถึง 30%
อายุ: พบได้ในทุกช่วงวัย แต่มักเริ่มเป็นที่ช่วงอายุ 10-30 ปี
โรคที่มักพบร่วมกัน: เบาหวาน, โรคต่อมไทรอยด์, โรคภูมิต้านทานตัวเอง, โรคเลือด และโรคผมร่วงเป็นหย่อม
ชนิดของโรคด่างขาว (Types of Vitiligo)
การแบ่งชนิดจะดูตามบริเวณและการกระจายตัวของรอยโรค:
Focal Vitiligo: เป็นจุดเล็ก ๆ บริเวณเดียว
Segmental Vitiligo: ขึ้นเป็นกลุ่มตามทางเดินเส้นประสาท มักเจอข้างเดียวของร่างกาย (ซ้ายหรือขวา) พบบ่อยในเด็ก
Acrofacial Vitiligo: ขึ้นตามปลายนิ้วมือ นิ้วเท้า และรอบปาก มักตอบสนองต่อการรักษาได้ยาก
Vitiligo Vulgaris: กระจายตัวตามส่วนต่าง ๆ ทั่วไป พบบ่อยที่สุดในผู้ใหญ่
Universal Vitiligo: เป็นด่างขาวเกือบทั่วทั้งตัว พบบ่อยในผู้ใหญ่
การรักษา การป้องกัน และการดูแลตนเองจากโรคด่างขาว
การรักษา
ควรรีบพบแพทย์ตั้งแต่เริ่มสังเกตเห็นรอยโรค เพื่อใช้ไฟทางการแพทย์ (Wood's lamp) ส่องตรวจรอยด่างที่อาจมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า และวางแผนรักษาได้แม่นยำยิ่งขึ้น โดยมีวิธีดังนี้:
ยาทาเฉพาะที่: เช่น Corticosteroid, Tacrolimus หรือ Vitamin D Analogue เหมาะสำหรับผู้ที่เป็นเพียงเล็กน้อย
การฉายแสง UV (Full Body): ใช้เครื่อง Narrowband UVB 311nm เมื่อมีรอยโรคบริเวณกว้าง ต้องทำต่อเนื่องและอาจใช้ร่วมกับยาทา
เลเซอร์ (Excimer Light 309nm): ใช้สัปดาห์ละ 2 ครั้ง ต่อเนื่อง 24–48 ครั้ง เหมาะสำหรับรอยโรคขนาดเล็ก
การปลูกถ่ายเม็ดสี: สกัดเซลล์ผิวปกติไปปลูกถ่ายบริเวณที่เป็นรอยด่าง ใช้ในกรณีที่ไม่ตอบสนองต่อยาหรือการฉายแสง
การฟอกสีผิว: ใช้ในกรณีที่เป็นเกือบทั้งตัว โดยการฟอกสีผิวปกติส่วนที่เหลือให้ขาวเท่ากับรอยโรค
การป้องกัน
ปัจจุบันยังไม่สามารถป้องกันได้ เนื่องจากยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดและมีปัจจัยทางพันธุกรรมเข้ามาเกี่ยวข้อง
การดูแลตนเองและการรับมือ
ปกป้องผิว: ทาครีมกันแดดและหลีกเลี่ยงแสงแดดจัด เพื่อป้องกันไม่ให้เม็ดสีถูกทำลายเพิ่มขึ้น
ปรับตามความพอใจ: ด่างขาวไม่ใช่โรคร้ายแรงหรือโรคติดต่อ หากไม่กังวลเรื่องความสวยงามก็อาจเลือกที่จะไม่รักษาก็ได้
เสริมความมั่นใจ: สามารถใช้เครื่องสำอางแต่งปกปิด หรือเลือกใส่เสื้อผ้าอำพรางรอยโรคได้
Q&A
Q: ด่างขาวในเด็กและผู้ใหญ่เหมือนกันหรือไม่
A: เหมือนกัน เพียงแต่โรคด่างขาวมีหลายชนิด แบ่งตามการกระจายโรค มีทั้งพบเฉพาะบริเวณ และกระจายตามส่วนต่างๆ ไม่ว่าจะในเด็กหรือผู้ใหญ่ การรักษาก็จะมีแนวทางคล้ายกัน ขึ้นกับลักษณะ บริเวณ และการตอบสนองต่อการรักษา โรคด่างขาวที่เจอ เป็นชนิดไหนกันให้สังเกตบริเวณที่เป็น และการกระจายของโรค
Q&A
Q: เป็นไปได้ไหมที่จะรักษาให้หายขาด
A: ปัจจุบันยังไม่มีการรักษาโรคให้หายขาด และโรคด่างขาวเป็นโรคที่หายยาก เมื่อสังเกตุเห็นควรรีบปรึกษาแพทย์รักษาทันที เนื่องจากหากปล่อยไว้นาน เซลล์เม็ดสีจะถูกทำลายมากขึ้น ผลการตอบสนองต่อการรักษาอาจต้องใช้เวลามากขึ้น จึงทำให้ค่าใช้จ่ายมากขึ้น
Q&A
Q: ทุกคนสามารถรักษาด้วยแสงหรือไม่
A: ไม่ใช่ทุกกรณีที่เหมาะกับการรักษาด้วยแสง เช่น ผู้ป่วยต้องไม่อยู่ในช่วงตั้งครรภ์ หรือเป็นโรค SLE